Ślady biologiczne

Kryminalistyka cały czas się rozwija. Działania wykorzystują odkrycia nowoczesnej nauki (biologii, chemii). W laboratoriach kryminalistycznych analizowane są ślady biologiczne. Co warto o nich wiedzieć?

Ogólny podział śladów biologicznych

Ślady biologiczne podzielono na 3 podstawowe grupy. Wśród nich wyróżniono tkanki, wydzieliny oraz wydaliny. Do tkanek zaliczana jest krew, naskórek i włosy. W tej grupie znajdują się jednak także na przykład fragmenty roślin znalezione na miejscu przestępstwa, które mogą stać się nośnikiem cennych informacji dla ekip śledczych. Do wydzielin zaliczają się ślady potu, śliny i nasienia. Wydalinami są zaś na przykład kał bądź mocz.
Kryminalistyka wykorzystuje również ślady zębów i paznokci pojawiające się na skórze ofiary, a nawet nadgryzione produkty spożywcze, na których również można znaleźć ślady mogące pomóc zidentyfikować sprawcę.

Kontaminacja śladów

Większość z nas z pewnością zauważyła, że miejsce przestępstwa zostaje dokładnie zabezpieczone przez policyjne grupy operacyjne. Chodzi tutaj właśnie o to, aby technicy kryminalistyczni mieli szansę pozbierać wszelkie pozostawione ślady biologiczne. Tego typu cząsteczki ulegają bowiem bardzo szybkiemu zniszczeniu pod wpływem czynników zewnętrznych. Badania utrudniają również zabrudzenia śladów spowodowane przez świadków zdarzenia czy wezwaną ekipę medyczną. Proces kontaktu śladów biologicznych ze wszelkimi czynnikami zewnętrznymi w kryminalistyce określany jest terminem kontaminacji. Wśród takich szkodliwych czynników można wyróżnić:

- środowisko
- narzędzia do zabezpieczania śladów
- odczynniki
- mikroorganizmy
- członków ekip ratunkowych i śledczych

Podstawowy ślad biologiczny, czyli krew

Grupa krwi jest cechą indywidualną człowieka. Oznacza to, że jest ona uwarunkowana biologicznie i nie zmieni się przez całe nasze życie. Pod tym względem krew można porównać do linii papilarnych.
W kryminalistyce wykorzystywany jest fakt, że krew pod wpływem urazów mechanicznych wskutek, których zostanie przerwany jej obieg wydostaje się na zewnątrz i krzepnie. W ten sposób powstają z niej ślady. Warto jednak zwrócić uwagę, że znaczenie ma tutaj także rodzaj podłoża, na które kapie krew. Krew, która wydostanie się z naczyń podlega więc nie tylko procesowi krzepnięcia. Pod wpływem cech konkretnego podłoża, może ona zmienić swoje charakterystyczne cechy grupowe czy gatunkowe. Krew może również zmienić swój odcień. Krew krążąca w naczyniach ma barwę jasnoczerwoną. Zakrzepła na podłożu może zmienić kolor na brunatny, a nawet zielony. Może również wsiąknąć w podłoże lub zmieszać się z zanieczyszczeniami na miejscu przestępstwa. I właśnie, dlatego ślady krwi nie zawsze widoczne są na pierwszy rzut oka. W tym momencie na scenę wkraczają specjalistyczne metody badań, które pozwalają wykryć ślady krwi.

Metody badań śladów

Ujawnienie śladów krwi wymaga zastosowania specjalistycznych badań kryminalistycznych. Wśród nich wyróżniono metody specyficzne oraz niespecyficzne.
Podstawą metod specyficznych jest metoda mikrospektroposkopowa. Polega ona na wykryciu hemoglobiny zawartej we krwi w obrazie widma światła widzialnego. Kolejnym badaniem są testy immunochromatograficzne, które również wykrywają ślady hemoglobiny z tym, że w reakcji barwowej.

Opracowano również szereg badań niespecyficznych. Tutaj można wyróżnić testy kontaktowe polegające na przyłożeniu do podłoża specjalnych papierków testowych – w przypadku obecności krwi papierek zabarwia się. W badaniach często używany jest także luminol, który wykrywa hemoglobinę – powoduje, że zaczyna ona świecić. Kolejną metodą jest test Kastle-Mayera (fenoloftaleina w styczności z H2O2 daje odcień czerwony).
Dość prostą metodą jest także test polegający na polaniu plamy wodą utlenioną. Pod jej wpływem krew zaczyna się pienić. Sposób ten nie jest jednak dokładny, ponieważ reakcja pienienia może zajść nie tylko w połączeniu z krwią, ale także ze śliną czy nawet sokami roślinnymi.

Pobieranie próbek

Krew poza obiegiem dość szybko krzepnie. Proces ten często zachodzi już w czasie 1 minuty, może sięgać co najwyżej 30 minut. Dlatego technicy pobierają najczęściej próbki właśnie zakrzepłej bądź wyschniętej krwi. Tego typu plamy należy zabezpieczyć wraz z podłożem. Koniecznie należy je wysuszyć przed wysłaniem do ekspertyzy. Na tkaninach z plamą krwi najczęściej naszywa się białą gazę. W przypadku przedmiotów z plamami krwi, najczęściej do woreczka z próbką trafia cały przedmiot. Badania śladu porównywane są z badaniami krwi ofiary. Ze zwłok próbki krwi pobierane są z naczyń krwionośnych. W przypadku ofiar pożarów, zaś z serca lub naczyń głębokich.

Adam

Hobbysta, od lat interesujący się zagadnieniami
z zakresu kryminalistyki i medycyny sądowej