Badania pisma

W kryminalistyce wykorzystuje się badania pisma. Najczęściej tego typu analizy przeprowadzane przez biegłych mają ustalić autorów anonimów lub przesądzić o autentyczności konkretnych dokumentów czy podpisów. Badania próbki pisma pomagają więc na przykład wykryć przestępstwa o wymuszenia, sfałszowane podpisy na umowach kredytowych, testamentach czy umowach notarialnych (np. kupna-sprzedaży). W jaki sposób jednak przeprowadzane są badania pisma odręcznego? I jak wygląda tego typu procedura?

Personalizacja pisma

Charakter pisma odręcznego wykształca się z wiekiem. Chodzi tutaj o indywidualne cechy pisma. W kryminalistyce ów proces wykształcenia się ostatecznego charakteru pisma określany jest mianem personalizacji. Personalizacja pisma to nic innego, jak odmienny rozkład pisma na papierze, rysunek poszczególnych znaków oraz całego ciągu wyrazów i zdań. Pismo poszczególnych osób różni się również wielkością stawianych liter, tempem pisania oraz stopniem czytelności. Już na pierwszy rzut oka widoczna jest także różniąca się topografia tekstów napisanych przez dwie różne osoby. Pismo możemy więc mieć podobne do kogoś innego. Nigdy nie będzie ono jednak identyczne. I może właśnie, dlatego popularność dokumentów elektronicznych nie wpłynęła na rozpowszechnienie się podpisu elektronicznego – nawet podpis kwalifikowany nie jest bowiem tak bezpieczny, jak podpis odręczny.

Skąd biorą się zmiany w piśmie?

Zmiany w cechach charakterystycznych pisma określane są mianem fluktuacji. Mogą one pojawić się pod wpływem warunków wewnętrznych (np. wiek osoby piszącej) lub zewnętrznych (np. rodzaj materiałów, na których piszemy). Wyróżnia się również zmiany nienaturalne, czyli po prostu świadome przekształcanie układu liter i naśladowanie charakteru pisma innej osoby.

Podziały

W kryminalistyce wyróżniono podstawowe podziały pisma. To właśnie zmiany pomagają przeprowadzać badania autentyczności konkretnego tekstu napisanego odręcznie. Wyróżniono pismo określające wiek. I tak funkcjonuje pismo niedojrzałe (do 25 roku życia), dojrzałe (od 25 do 60 roku życia) oraz starcze (powyżej 60 roku życia).

Kolejny podział określa pismo ludzi chorych. Tutaj wyróżniono zmiany w piśmie według konkretnych chorób:

  • afazja
  • pląsawica
  • Parkinson
  • schizofrenia
  • narkomania
  • alkoholizm

Wyróżniono również zmiany w piśmie spowodowane silnymi emocjami. Kolejnym czynnikiem warunkującym zmiany jest wykonywany zawód. Warto zwrócić uwagę na to, że na personalizację pisma wpływ ma również płeć.

Odchylenia pisma

W kryminalistyce funkcjonuje termin odchyleń materialnych. Chodzi tutaj o wszelkie osobnicze właściwości geograficzne pisma powstałe wskutek różnych czynników. Wśród odchyleń wymieniane są czynniki ogólne oraz indywidualne. Chodzi tutaj o właściwości topograficzne i geometryczne, impuls pisma. Znaczenie ma także:

  1. wiązanie liter
  2. cieniowanie i płynność linii
  3. budowa konkretnych liter
  4. odmiany liter oraz następstwo znaków

Badania i ekspertyzy

Badania i ekspertyzy pisma korzystają właśnie ze zmian związanych z cechami charakterystycznymi pisma. To właśnie one pozwalają stwierdzić autentyczność dokumentu z próbką materiału porównawczego. W kryminalistyce wyróżnia się dwa rodzaje materiału porównawczego. Chodzi tutaj o materiał bezpływowy oraz wpływowy (kreślony na polecenie). Materiał bezpływowy pobierany jest z dokumentów napisanych przez podejrzanego. Próbka materiału może jednak powstać również na polecenie, w obecności biegłego bądź biegłych.

Metody przeprowadzania ekspertyzy

Tradycyjną metodą badań pisma był sposób polegający na porównywaniu kształtu liter. Kolejnym sposobem wykorzystywanym w ekspertyzach była metoda sygnalistyczna (wprowadzona przez Bertillona), a następnie metoda grafometryczna kładąca nacisk na zależności wielkościowe (udoskonalona przez Locarda).

Obecnie ekspertyzy korzystają z metody grafometrycznej (przede wszystkim do badania autentyczności podpisów) oraz z metody graficzno-porównawczej określanej mianem metody strukturalnej. Metoda strukturalna skupia się na porównaniu materiału pod względem spontaniczności pisma, naturalności oraz różnicy czasowej, następnie analizowane są zbieżności i rozbieżności. Dłuższe materiały porównywane są także pod względem językowym (metoda graficzno-lingwistyczna).

Adam

Hobbysta, od lat interesujący się zagadnieniami
z zakresu kryminalistyki i medycyny sądowej