Antropologia

Niejednokrotnie odnajdywane są zwłoki, z których pozostały jedynie kości. W takim wypadku, ustalenie ich tożsamości jest naprawdę trudnym wyzwaniem. W kryminalistyce wykorzystuje się jednak szereg pomiarów, które na podstawie szkieletu pozwalają ustalić płeć zwłok albo ich wiek. Tutaj wykorzystywane są założenie antropometrii.

Czym jest antropometria?

Antropometria jest metodą badawczą antropologii fizycznej. Jej zadaniem jest pomiar części ciała. Chodzi tutaj o:
- długość kości
- objętość i proporcje czaszki
- proporcje głowy
- proporcje ciała
- wagę ciała
- rozstaw oczu

Pomiary te wykonywane są za pomocą specjalistycznych przyrządów antropometrycznych. Badania ta zastosowanie znajdują przede wszystkim w kryminalistyce. Założeniem jest, że szkielet człowieka nie zmienia swoich wymiarów po ukończeniu 20 roku życia. Wymiary kości przypominają nieco linie papilarne. Statystyka zakłada, że w populacji trudno znaleźć dwa osobniki o identycznych wymiarach kości. Zaletą tego typu pomiarów jest również ich nieskomplikowany charakter.

Ustalenia tożsamości zwłok

Pomiary antropometryczne mogą zostać wykorzystane do ustalenia tożsamości nieznanych zwłok (NN) znajdujących się już w stanie rozkładu czy pozostałości w postaci szkieletu. Na podstawie dokładnych pomiarów kości można także opisać cechy zewnętrzne osoby, a co za tym idzie zidentyfikować ją na przykład na podstawie zdjęć. Najczęściej w laboratoriach przeprowadza się badania stanu uzębienia. Wyniki tych badań można porównać z kartami dentystycznymi ofiary oraz zdjęciami RTG. Technicy przeprowadzają także analizę szkieletu oraz rekonstrukcję głowy.

System Bertillona

W kryminalistyce wykorzystuje się system opracowany przez Alphonse Bertillona. Opiera się on na 11 punktach pomiarów ciała człowieka. W skład owego systemu wchodzi:
- wzrost
- stretch, czyli pomiar odległości od lewego ramienia do prawego palca (przy uniesionej ręce)
- bust, czyli długość torsu od głowy (pozycja siedząca)
- długość i szerokość głowy
- długość prawego ucha i lewej stopy
- długość lewego palca środkowego
- długość ręki (pomiar do łokcia do środkowego palca)
- szerokość policzków
- długość lewego małego palca

Określenie płci na podstawie układu kostnego

W pierwszej kolejności pod uwagę w analizach brana jest miednica. Mężczyźni posiadają miednicę wąską i wysoką z ostrym kątem łonowym, wąskie talerze biodrowe, które są ustawione pionowo. Kolejną cechą jest tutaj długa i wąska kość krzyżowa, która nie jest wygięta. U kobiet zaś miednica jest niska i szeroka, a talerze biodrowe odchylone szeroko. Kolejną cechą miednicy u kobiet jest płytkie wcięcie kulszowe oraz szeroka i płaska kość krzyżowa, która jest wygięta.
Płeć można ustalić także na podstawie budowy czaszki. U mężczyzn jest ona szeroka i większa. Ponadto czaszką męską charakteryzuje także nadoczodołowe zgrubienie kostne (łuki brwiowe), pochylona w tył łuska kości czołowej (bez guzków na niej) oraz wyraźnie zaznaczone wcięcie kostne przebiegające za wyrostkiem sutkowatym. Czaszka kobiety posiada zaś niemal gładką powierzchnię zewnętrzną, proste i cienkie łuki brwiowe oraz łuskę kości czołowej przechodzącą pionowo w kość nosową.

U mężczyzn można także zauważyć charakterystyczną żuchwę (szerokie i duże łuski zębodołowe oraz zwrócony w przód rejon bródowy) oraz ukształtowanie kręgosłupa (niskie trzony, niższy odcinek lędźwiowy, słabiej zaznaczona krzywizna odcinka lędźwiowego).

Płeć łatwo można również rozróżnić na podstawie układu klatki piersiowej. U kobiet ma ona kształt owalny. Klatka damska charakteryzuje się również krótkim mostkiem z rękojeścią, która jest połową mostka. U mężczyzna występuje zaś długi mostek, klatka ma kształt stożkowaty, a trzon mostka jest dłuższy od rękojeści (niemal 2 razy). Ponadto mężczyźni mają wygięty obojczyk, kobiety prosty.

Ustalenia wieku

Wiek szkieletu najczęściej ustala się na podstawie kości ramiennej oraz uzębienia.
Kryminalistyka wykorzystuje fakt, że zrośnięcie nasady przy stawie barkowym występuje w wieku około 17-19 lat u kobiet i 19-21 lat u mężczyzn. Kolejną prawidłowością jest, że w wielu 26-28 lat u kobiet i 28-30 lat u mężczyzn wysokość bliższego końca jamy szpikowej jest usytuowana na wysokości szyjki chirurgicznej. Zaś w wieku 35 lat koniec jamy szpikowej dochodzi do szyjki anatomicznej.
Wiek dzieci i młodzieży można również ustalić na podstawie uzębienia wykorzystując fakt, że poszczególne zęby pojawiają się wraz z wiekiem.

Adam

Hobbysta, od lat interesujący się zagadnieniami
z zakresu kryminalistyki i medycyny sądowej